සතියක් තුළ තුන්වන ප්‍රහාරය- ඉරාන ක්‍රියාමාර්ග හමුවේ අබුඩාබියෙන් ප්‍රබල රාජ්‍ය තාන්ත්‍රික අනතුරු ඇඟවීමක්

හෝර්මුස් සමුද්‍ර සන්ධිය හරහා ගමන් කරමින් තිබූ අබුඩාබි ජාතික තෙල් සමාගම (ADNOC) සතු නෞකාවකට ඉරානය විසින් ප්‍රහාරයක් එල්ල කළ බව එක්සත් අරාබි එමීර් රාජ්‍යය සෙනසුරාදා ප්‍රකාශ කළේය.

එම ප්‍රහාරය සම්බන්ධයෙන් එමිරේට්ස් රාජ්‍ය පුවත් ඒජන්සිය වන WAM වාර්තා කර තිබේ.

ADNOC ප්‍රකාශ කළේ සිද්ධියෙන් කිසිදු පුද්ගලයෙකුට තුවාල සිදුවී නොමැති බවත්, තත්ත්වය මේ වන විට පාලනය කර ඇති බවත්ය.

එක්සත් අරාබි එමීර් රාජ්‍යයේ විදේශ අමාත්‍යාංශය ටෙහෙරානයෙන් ඉල්ලා ඇත්තේ තමන් “ප්‍රකෝප නොකළ ප්‍රහාර” ලෙස හඳුන්වන ක්‍රියාමාර්ග වහාම නතර කර, සතුරුකම් අවසන් කර, හෝර්මුස් සමුද්‍ර සන්ධිය හරහා නාවික ගමනාගමනය සම්පූර්ණයෙන්ම යථා තත්ත්වයට පත් කරන ලෙසයි.

මේ සම්බන්ධයෙන් ඉරානයෙන් වහාම ප්‍රතිචාරයක් ලැබී නොමැත. ඉරාන විප්ලවවාදී ආරක්ෂක බලකාය මීට පෙර අනතුරු අඟවා තිබුණේ, හෝර්මුස් සමුද්‍ර සන්ධිය හරහා ගමන් කරන යාත්‍රා ටෙහෙරානයේ විරුද්ධ පාර්ශ්ව සමඟ සම්බන්ධ වී ඇති බවට සැකයක් ඇති වුවහොත් හෝ ඉරාන නියෝගවලට අනුකූල නොවන්නේ නම්, ඒවාට එරෙහිව ක්‍රියාමාර්ග ගන්නා බවයි.

UAE බලධාරීන්ට අනුව, සතියකටත් අඩු කාලයක් තුළ ADNOC නෞකා සම්බන්ධයෙන් වාර්තා වූ තුන්වන මෙවැනි සිදුවීම මෙය වන අතර, පෙර සිදුවීම් සම්බන්ධයෙන්ද UAE ඉරානයට චෝදනා කර තිබේ.

UAE ජනාධිපතිවරයාගේ රාජ්‍ය තාන්ත්‍රික උපදේශක අන්වර් ගාර්ගාෂ් පැවසුවේ ADNOC නෞකාවලට නැවත නැවතත් ප්‍රහාර එල්ල වීමෙන් පසු අබුඩාබිය සිය ස්වෛරීභාවය සහ ජාතික අවශ්‍යතා ආරක්ෂා කරන බවයි.

රාජ්‍ය තාන්ත්‍රික විසඳුම් සඳහා ප්‍රමුඛත්වය ලබාදෙමින් සංවාදයේ මාවත අඛණ්ඩව පවත්වාගෙන යන අතරම නාවික නිදහස සම්බන්ධයෙන් තම අයිතිවාසිකම් ආරක්ෂා කරන බවද ඔහු X ඔස්සේ ප්‍රකාශ කර ඇත.

මේ අතර, එක්සත් රාජධානියේ සමුද්‍රීය වෙළඳ මෙහෙයුම් ඒජන්සිය සිකුරාදා සඳහන් කළේ හෝර්මුස් සමුද්‍ර සන්ධියේදී තොග ප්‍රවාහන නෞකාවක් නොදන්නා ප්‍රක්ෂේපණයක ගැටීමකට ලක්වූ බවට වාර්තාවක් ලැබුණු බවයි. එම සිද්ධියට ඉහත සඳහන් ADNOC නෞකාව සම්බන්ධ වී තිබේද යන්න වහාම තහවුරු වී නොමැත.

ඕමානය සහ ඉරානය අතර පිහිටි පටු හෝර්මුස් සමුද්‍ර සන්ධිය ලෝකයේ බලශක්ති සැපයුම් සඳහා අතිශය වැදගත් නාවික මාර්ගයකි. ගැටුම් උත්සන්න වීමට පෙර ලෝකයේ තෙල් සහ ද්‍රව ස්වාභාවික වායු සැපයුමෙන් පහෙන් එකකට ආසන්න ප්‍රමාණයක් මෙම සමුද්‍ර සන්ධිය හරහා ප්‍රවාහනය විය.

පෙබරවාරි 28 වැනිදා ඉරානය සමඟ එක්සත් ජනපදය සහ ඊශ්‍රායලය අතර යුද ගැටුම් ආරම්භ වීමෙන් පසු කලාපයේ නාවික ගමනාගමනයට නැවත නැවතත් බාධා එල්ල වී ඇති අතර, එමඟින් භාණ්ඩ ප්‍රවාහන වියදම් ඉහළ යාම සහ ආරක්ෂක අවදානම් වැඩිවීම සිදුව තිබේ.

අබුඩාබිහි රාජ්‍ය තෙල් සමාගම වන ADNOC ලොව ප්‍රමුඛ බලශක්ති සමාගම් අතරින් එකක් වන අතර, බොරතෙල්, ස්වාභාවික ගෑස් සහ පිරිපහදු කළ ඉන්ධන ඇතුළු බලශක්ති නිෂ්පාදන ලොව පුරා අපනයනය කරයි.