හෝර්මූස් සමුද්‍ර සන්ධියේ තෙල් නැවකට බෝම්බ ප්‍රහාරයක් - ලෝක වෙළෙඳපොළේ තෙල් මිල මාරාන්තික ලෙස ඉහළට

මැදපෙරදිග කලාපයේ යුදමය තත්ත්වය තවදුරටත් උත්සන්න විය හැකි බවට පවතින බිය සහ හෝර්මූස් සමුද්‍ර සන්ධියේදී තෙල් ප්‍රවාහන නෞකාවකට එල්ල වූ ප්‍රහාරය හේතුවෙන් සිකුරාදා දිනයේදී ලෝක වෙළෙඳපොළේ බොරතෙල් මිල සියයට 2කට වැඩි ප්‍රමාණයකින් ඉහළ ගියේය.

ඒ අනුව, බොරතෙල් මිල අප්‍රේල් මස අවසානයෙන් පසු වාර්තා වූ ඉහළම මට්ටමට ළඟා විය.

සිකුරාදා දිනයෙන් කල් ඉකුත් වූ දෙසැම්බර් මාසයට අදාළ බ්‍රෙන්ට් (Brent) බොරතෙල් අනාගත ගිවිසුම් මිල බැරලයක් සඳහා ඩොලර් 118ක උපරිම අගයක් දක්වා ඉහළ ගිය අතර, අවසානයේ ඩොලර් 2.76කින් හෙවත් සියයට 2.4කින් ඉහළ ගොස් ඩොලර් 117.64ක් ලෙස සටහන් විය. වඩාත් සක්‍රීයව ගනුදෙනු වූ ජනවාරි මාසයට අදාළ ගිවිසුම් මිල ද ඩොලර් 2.63කින් ඉහළ ගොස් ඩොලර් 113.43ක් බවට පත්විය.

මේ අතර, ඇමෙරිකානු වෙළෙඳපොළේ ප්‍රධාන බොරතෙල් මිණුම් දණ්ඩ වන වෙස්ට් ටෙක්සාස් ඉන්ටර්මීඩියට් (WTI) මිල ඩොලර් 2.12කින් හෙවත් සියයට 2.08කින් ඉහළ ගොස් බැරලයක් ඩොලර් 104.12ක් ලෙස සටහන් විය.

මෙම මාසය තුළ බ්‍රෙන්ට් බොරතෙල් මිල සියයට 13.6කින් ද, WTI මිල සියයට 15.2කින් ද ඉහළ ගොස් තිබේ. BOK Financial ආයතනයේ වෙළෙඳ අංශයේ ජ්‍යෙෂ්ඨ උප සභාපති ඩෙනිස් කිස්ලර් පැවසුවේ, මැදපෙරදිග සිට ලෝක වෙළෙඳපොළ වෙත සිදුවන තෙල් සැපයුම් ප්‍රවාහය සහ ඇමෙරිකාව හා එහි මිත්‍ර පාර්ශ්වයන් ගැටුම් තවදුරටත් උත්සන්න කිරීමට ඇති ඉඩකඩ පිළිබඳව වෙළෙඳුන් දැඩි අවධානයෙන් පසුවන බවයි.

හෝර්මූස් සමුද්‍ර සන්ධියේ නෞකාවකට ප්‍රහාරයක් බ්‍රිතාන්‍ය සමුද්‍රීය වෙළෙඳ ආරක්ෂක මෙහෙයුම් ආයතනය (UKMTO) සඳහන් කළේ, සිකුරාදා හෝර්මූස් සමුද්‍ර සන්ධියේදී තෙල් ප්‍රවාහන නෞකාවකට පුපුරණ ද්‍රව්‍ය යොදාගෙන ප්‍රහාරයක් එල්ල කර ඇති බවයි.

කුඩා බෝට්ටුවකින් පැමිණි පිරිසක් විසින් නෞකාවේ බඳ කොටසට පුපුරණ ද්‍රව්‍ය සවි කර මෙම ප්‍රහාරය සිදුකර ඇති බව වාර්තා වේ. ගල්ෆ් කලාපයෙන් බොරතෙල් සහ ඉන්ධන ලෝක වෙළෙඳපොළ වෙත ප්‍රවාහනය කෙරෙන ප්‍රධානතම මුහුදු මාර්ගය වන හෝර්මූස් සමුද්‍ර සන්ධියේ සිදුවූ මෙම ප්‍රහාරයේ වගකීම මෙතෙක් කිසිදු පාර්ශ්වයක් විසින් නිල වශයෙන් භාරගෙන නොමැත.

පෙබරවාරි මාසයේදී ඉරානයට එරෙහිව ඇමෙරිකාව සහ ඊශ්‍රායලය සම්බන්ධ යුද ගැටුම් ආරම්භ වීමෙන් පසු, කුඩා බෝට්ටු මගින් නෞකාවලට සවි කරන ලිම්පට් මයින් (Limpet Mines) නමැති පුපුරණ ද්‍රව්‍ය භාවිත කරමින් මෙම මුහුදු මාර්ගයේ සිදුකළ සාර්ථක ප්‍රහාරයක් ලෙස මෙය සැලකේ.

කලාපීය ගැටුම් තවදුරටත් උත්සන්න වීමේ අවදානමක් මේ අතර, යේමනයේ ඉරාන සහාය ලබන හූති සටන්කාමීන් බ්‍රහස්පතින්දා ප්‍රකාශ කළේ, සෞදි අරාබියේ සිවිල් ගුවන් තොටුපළ සහ අනෙකුත් තීරණාත්මක යටිතල පහසුකම් ඉලක්ක කර ගනිමින් ප්‍රහාර එල්ල කළ බවයි.

එම ඉලක්ක අතර රාස් ටනුරා (Ras Tanura) සහ රාබිග් (Rabigh) තෙල් පිරිපහදු මධ්‍යස්ථාන මෙන්ම, සෞදි අරාම්කෝ (Saudi Aramco) සමාගමට අයත් අබ්කායික් (Abqaiq) නිෂ්පාදන මධ්‍යස්ථානය ද ඇතුළත් බව ඔවුහු සඳහන් කළහ. හූති සටන්කාමීන් විසින් සෞදි අරාබියේ බටහිර ප්‍රදේශය දෙසට එල්ල කරන ලද කෲස් මිසයිලයක් සාර්ථකව අහස මැදදී විනාශ කිරීමට හෝ මගහැරවීමට හැකි වූ බව සෞදි අරාබිය ප්‍රමුඛ සන්ධානය ද ප්‍රකාශ කළේය.

කෙසේ වෙතත්, රාජ්‍යතාන්ත්‍රික මට්ටමින් ගැටුම් සමනය කිරීමේ උත්සාහයන් ද අඛණ්ඩව ක්‍රියාත්මක වේ. ඇමෙරිකාව සහ ඉරානය අතර එකඟතාවක් ඇති කර ගැනීමේ ඒකාබද්ධ ප්‍රයත්නයේ කොටසක් ලෙස කටාර් රාජ්‍යයේ මැදිහත්කරුවන් සිකුරාදා යළි ටෙහෙරානය වෙත පැමිණි බව සාකච්ඡා පිළිබඳව දැනුම්වත් නිලධාරියකු රොයිටර් පුවත් සේවයට පවසා තිබේ.

සාම සාකච්ඡා යළි ආරම්භ කිරීමේ අරමුණින් ඇමෙරිකානු උප ජනාධිපති ජේ.ඩී. වැන්ස් ඉරානයේ ඉහළ පෙළේ ආරක්ෂක නිලධාරියකු වෙත ලිපියක් යොමු කර ඇති බවට ඇමෙරිකානු මාධ්‍ය වාර්තා පළ විය.

ඉදිරි පැය 36 තුළ දිවයිනේ පළාත් කිහිපයකට වැසි සහ ගිගුරුම් සහිත වැසි - කාලගුණ විද්‍යා දෙපාර්තමේන්තුවෙන් අනතුරු ඇඟවීමක්

මේ සම්බන්ධයෙන් අදහස් දක්වමින් ජනාධිපති ඩොනල්ඩ් ට්‍රම්ප් පැවසුවේ, ඉරානයට වෛද්‍ය සැපයුම් ලබා ගැනීමට සහාය වීම සඳහා වැන්ස් එරට සමඟ සම්බන්ධ වී ඇති බවයි. ඉරානයේ අර්ධ රාජ්‍ය මාධ්‍ය ආයතනයක් වන තස්නිම් (Tasnim) වාර්තා කළේ, වැන්ස්ගේ ලිපිය තමන්ට ලැබී ඇති නමුත් ඊට මෙතෙක් ප්‍රතිචාරයක් ලබාදී නොමැති බවයි.

ඇමෙරිකාව සිය කොන්දේසි සපුරාලීම ඉරානයේ අපේක්ෂාව වන අතර, එම රාමුවට පටහැනි කිසිදු ස්ථාවරයක් පිළිගත නොහැකි බව ද එම වාර්තාවේ සඳහන් වේ. ඊශ්‍රායලයේ මෑතකදී පැවති මැතිවරණය සහ නොවැම්බර් 3 වැනිදා පැවැත්වීමට නියමිත ඇමෙරිකානු මධ්‍ය කාලීන මැතිවරණය හේතුවෙන් ඉදිරි සති කිහිපය තුළ බොරතෙල් මිල තවදුරටත් අස්ථාවර විය හැකි බව සැක්සෝ බැංකුව (Saxo Bank) සිය වාර්තාවකින් පෙන්වා දී තිබේ.

යුද ගැටුම් අවසන් වුවද, බොරතෙල් බැරලයක මිල ඩොලර් 70ත් 90ත් අතර ඉහළ පරාසයක පවතිනු ඇතැයි අපේක්ෂා කරන බව එම බැංකුව සඳහන් කරයි. යුද්ධයට පෙර පැවති මිල පරාසය බැරලයක් සඳහා ඩොලර් 60ත් 70ත් අතර අගයක් ගෙන තිබිණි.

සෞදි තෙල් අපනයනය ඉහළට ගල්ෆ් කලාපයේ නෞකා වෙත ඉරානයෙන් එල්ල වන ප්‍රහාර සහ සෞදි තෙල් පහසුකම් ඉලක්ක කරගත් බවට හූති සටන්කාමීන් කරන ප්‍රකාශ මධ්‍යයේ වුවද, ඔක්තෝබර් මාසයේදී සෞදි අරාබියේ බොරතෙල් අපනයනය සැප්තැම්බර් මාසයට සාපේක්ෂව ඉහළ ගොස් ඇති බව නෞකා ගමන් මාර්ග නිරීක්ෂණය කරන සමාගම්වල දත්ත පෙන්වා දෙයි.

මේ අතර, ලිබියාවේ ප්‍රධාන බොරතෙල් නල මාර්ගයක කපාටයක් සන්නද්ධ කණ්ඩායමක් විසින් සිකුරාදා වසා දමා ඇති බව එරට ජාතික තෙල් සංස්ථාව (National Oil Corporation) නිවේදනය කළේය

හමාඩා (Hamada) තෙල් ක්ෂේත්‍රය සහ සාවියා (Zawiya) තෙල් පිරිපහදුව සම්බන්ධ කරන මෙම නල මාර්ගයේ කපාටය වසා දැමීම හේතුවෙන් දිනකට බොරතෙල් බැරල් 15,000ක පමණ ප්‍රවාහනය අඩාල වී ඇති බව ද එම සංස්ථාව වැඩිදුරටත් සඳහන් කළේය.

ඩොලරයේ අනුපාතිකය අද වෙනස් වුණේ මෙහෙමයි- වාණිජ බැංකු නිකුත් කළ අලුත්ම විනිමය අනුපාතික