සූර්යයාගේ අභ්යන්තර රහස් හෙළිවෙයි - ලොව බලවත්ම දුරේක්ෂයෙන් ඉතිහාසයේ පැහැදිලිම රූප පෙළක්
ලොව බලවත්ම සූර්ය දුරේක්ෂය භාවිත කළ විද්යාඥයන් පිරිසක් සූර්යයාගේ මතුපිට මෙතෙක් ලබා නොගත් විස්තරාත්මක රූප පෙළක් සහ වීඩියෝ දර්ශන සාර්ථකව ග්රහණය කරගෙන තිබේ.
එම දර්ශනවලින් සූර්යයාගේ මතුපිට උණුසුම් වායු චලනය හේතුවෙන් චුම්බක ක්ෂේත්රය වක්ර වී භ්රමණය වන ආකාරය පැහැදිලිව නිරීක්ෂණය කළ හැකි අතර, මීට පෙර මෙතරම් සවිස්තරාත්මකව එවැනි සංසිද්ධියක් නිරීක්ෂණය කිරීමට නොහැකි වී තිබුණි.
විද්යාඥයන් පෙන්වා දෙන්නේ මෙම අඛණ්ඩ භ්රමණ චලනය හේතුවෙන් සූර්යයා තුළ විශාල ශක්තියක් රැස් වන අතර, එය පසුව සූර්ය ජ්වාලා සහ කොරෝනීය ස්කන්ධ විමෝචන (Coronal Mass Ejections) වැනි ප්රබල පිපිරීම් ලෙස මුදා හැරෙන බවයි.
[MQXNZIE]
මෙම සිදුවීම් "අභ්යවකාශ කාලගුණය" ලෙස හැඳින්වෙන තත්ත්වයන් ඇති කරමින් පෘථිවියේ විදුලිබල පද්ධති, සන්නිවේදන සහ නාවික චන්ද්රිකා මෙන්ම අභ්යවකාශගාමීන්ගේ ආරක්ෂාවටද බලපෑම් ඇති කළ හැකිය.
ඇමෙරිකාවේ ජාතික සූර්ය නිරීක්ෂණාගාරයේ (NSO) ආචාර්ය ඩේවිඩ් බොබොල්ට්ස් පැවසුවේ, සූර්යයා යනු එම ශක්තියේ සහ අභ්යවකාශ කාලගුණයේ ප්රධාන මූලාශ්රය වන අතර, එය වඩාත් හොඳින් අවබෝධ කර ගැනීමෙන් අනාගතයේදී එවැනි සිදුවීම් පුරෝකථනය කිරීමේ හැකියාව වර්ධනය කරගත හැකි බවයි.
මෙම පර්යේෂණයේ ප්රතිඵල Nature විද්යා සඟරාවේ පළ කර ඇති අතර, ඒ සඳහා භාවිත කර ඇත්තේ හවායි දූපත්හි උස් කඳු මුදුනක පිහිටි Inouye Solar Telescope නම් ලොව බලවත්ම සූර්ය දුරේක්ෂයයි.
එම ප්රදේශයේ දූවිලි රහිත පැහැදිලි අහස නිසා ඉතා උසස් තත්ත්වයේ නිරීක්ෂණ සිදු කිරීමට හැකි වී තිබේ. සූර්යයාගේ මතුපිට විශාලනය කර නිරීක්ෂණය කිරීමේදී විද්යාඥයන්ට කුඩා භ්රමණ වෝටෙක්ස් (vortices) රැසක් හඳුනාගැනීමට හැකි වූ අතර, එම චලනයන් චුම්බක ශක්තිය ගොඩනඟා පසුව විශාල සූර්ය පිපිරීම්වලට මඟ පාදන බව NSO හි ආචාර්ය ඩේවිඩ් කුරිඩ්සේ පැහැදිලි කළේය.
විද්යාඥයන් මෙම සංසිද්ධිය "Kelvin-Helmholtz Instability" ලෙස හඳුන්වයි. උණුසුම් වායු ස්තර එකිනෙකට එරෙහිව ගමන් කිරීමෙන් කුඩා කැළඹීම් ඇති වී ඒවා සර්පිලාකාර භ්රමණ බවට පත්වන මෙම ක්රියාවලිය සාගරයේ කුඩා රළ විශාල රළ බවට පත්වන ආකාරය සමඟද සැසඳිය හැකි බව ඔවුන් පෙන්වා දෙයි.
NSO හි ආචාර්ය ෆ්රෙඩ්රික් වෝගර් පවසන්නේ මෙම සොයාගැනීම අභ්යවකාශ කාලගුණය නිර්මාණය වන ආකාරය පමණක් නොව, සූර්යයාගේ මතුපිට අධික උෂ්ණත්වයක පවතින්නේ ඇයි යන්නද පැහැදිලි කිරීමට උපකාරී වන බවයි.
එමඟින් ශක්තිය සූර්යයාගේ ඉහළ ස්තර වෙත ප්රවාහනය වන ආකාරයද විද්යාඥයන්ට වඩාත් හොඳින් අවබෝධ කරගැනීමට හැකි වී ඇත.
විද්යාඥයන්ගේ අදහස අනුව, සූර්යයා පිළිබඳ මෙවැනි ගැඹුරු අධ්යයන මඟින් පෘථිවියට බලපාන අභ්යවකාශ කාලගුණයෙන් ආරක්ෂා වීමට පමණක් නොව, භෞතික විද්යාවේ මූලික නියමයන් පිළිබඳ මිනිස් දැනුම තවදුරටත් පුළුල් කිරීමටද වැදගත් දායකත්වයක් ලැබෙනු ඇත.
