උල්කාපාත වර්ෂාවක් සහ සුපිරි සඳක් අද රාත්‍රියේ

2026 නව වසරේ ප්‍රධාන තාරකා විද්‍යාත්මක සිදුවීම් දෙකක් අද (03) සහ හෙට (04) රාත්‍රියේ අහසේ දර්ශනය වීමට නියමිතයි. ඒ අනුව, කුවාඩ්‍රැන්ටිඩ් (Quadrantids) උල්කාපාත වර්ෂාව සහ ජනවාරි මාසයේ සුපිරි පුන් පොහොය චන්ද්‍රයා (Supermoon) එකට දිස්වීම විශේෂත්වයකි.

ආතර් සී. ක්ලාර්ක් මධ්‍යස්ථානයේ සභාපති සහ කොළඹ විශ්වවිද්‍යාලයේ තාරකා විද්‍යා හා අභ්‍යවකාශ විද්‍යා ඒකකයේ අධ්‍යක්ෂ මහාචාර්ය චන්දන ජයරත්න මහතා පැවසුවේ, මෙම උල්කාපාත වර්ෂාව හෙට අලුයම 4 සිට 5 දක්වා ඊසානදිග අහසේ හොඳින් දර්ශනය වනු ඇති බවයි. සාමාන්‍යයෙන් පැයකට උල්කා 80ක් පමණ දැකගත හැකි වුවත්, මෙවර පුන් පොහොය චන්ද්‍රයාගේ දීප්තිය නිසා එය අඩු විය හැකි බව ජාත්‍යන්තර තාරකා විද්‍යාඥයින් පෙන්වා දෙයි. එහෙත් දීප්තිමත් ගිනිගුළු (fireballs) කිහිපයක් දැකගැනීමට හැකියාව තිබේ.

මෙම උල්කාපාත වර්ෂාව ධූමකේතුවකින් නොව, 2003 EH1 නම් ග්‍රහකයක (asteroid) කොටස්වලින් ඇති වන බැවින් විශේෂයි. එය ජනවාරි 03-04 රාත්‍රියේ උපරිමයට පැමිණෙන අතර, ඊසානදිග අහසේ බූට්ස් (Boötes) තාරකා මණ්ඩලය අසලින් පෙනෙයි.

අනෙක් අතට, ජනවාරි 03 රාත්‍රියේ පුන් පොහොය චන්ද්‍රයා සුපිරි චන්ද්‍රයෙකු (Supermoon) ලෙස දිස්වේ. එය සාමාන්‍යයෙන් වඩා 14%ක් මහත් සහ 30%ක් දීප්තිමත් වන අතර, පෘථිවියට ආසන්නතම ස්ථානයට (perigee) පැමිණීම නිසා මෙසේ සිදුවේ. මහාචාර්ය ජයරත්න මහතා පෙන්වා දුන්නේ, මෙවර අවුරුද්දේ පොහොය දින 13ක් තිබෙන බැවින් (සාමාන්‍යයෙන් 12ක්) මැයි මාසයේ පොහොය දෙකක් ඇති බවයි.

උල්කාපාත නැරඹීමට උත්සාහ කරන්නන්ට උපදෙස්: අඳුරු ස්ථානයකට ගොස්, චන්ද්‍රයාගේ ආලෝකය බාධා කිරීමට ගසක් හෝ ගොඩනැගිල්ලක් පිටුපසින් සිටින්න. චන්ද්‍රයා නැරඹීමට නම් පැහැදිලි අහසක් ඇති ඕනෑම ස්ථානයකින් හොඳින් දැකගත හැක.

මෙම සිදුවීම් දෙක එකට දිස්වීමෙන් අහසේ අලංකාර දර්ශනයක් නිර්මාණය වනු ඇති අතර, ඡායාරූපකරණයටද හොඳ අවස්ථාවකි.