යුද්ධය සුනාමිය කොරෝනා දිට්වා එක පිට එක ප්‍රශ්ණ - ලාංකිකයන් දැඬි මානසික පීඩනයට හා කම්පනයට - තිත්ත ඇත්තක් හෙළිවෙයි

යුද්ධය, කොවිඩ්-19 වසංගතය, ආර්ථික දුෂ්කරතා සහ ස්වභාවික විපත්වලට මුහුණ දීම හේතුවෙන් බොහෝ දෙනෙකු විවිධ මට්ටමේ මානසික කම්පන (trauma) සහ අහිමිවීම්වලට ගොදුරු වී ඇති බවත්, නව අර්බුද හමුවේ පෙර පැවති පීඩාකාරී අත්දැකීම් නැවත මතු විය හැකි බවත් මෑතකාලීන අධ්‍යයනයකින් අනාවරණය වී ඇත.

"ශ්‍රී ලංකාවේ විපත් ආශ්‍රිත මානසික කම්පන සහ අහිමිවීම්වලට විසඳුම් සෙවීම" (Addressing Disaster-Related Trauma and Loss in Sri Lanka) යනුවෙන් නම් කර ඇති මෙම අධ්‍යයනයට අනුව, විපත්වලින් ඇතිවන මානසික බලපෑම් හුදකලා සිදුවීම් ලෙස නොබැලිය යුතුය.

පොලිසියට ගහයි - පොලිසියෙන්ම පොලිසියට ප්‍රහාර - බහින්බස් වීම දුරදිග යයි

මන්ද නැවත නැවත ඇතිවන අර්බුද මගින් චිත්තවේගීය පීඩාව තීව්‍ර කළ හැකි අතර යථා තත්ත්වයට පත්වීමේ ක්‍රියාවලිය වඩාත් අපහසු කළ හැකි බැවිනි.

කේරළ විශ්වවිද්‍යාලයේ මිතිලයිමරන් තෙයිවේන්ද්‍රන් විසින් සිදු කරන ලද මෙම පර්යේෂණය සඳහා 2010 සහ 2025 අතර කාලය තුළ ප්‍රකාශයට පත් කරන ලද පර්යේෂණ පත්‍රිකා, රාජ්‍ය ලේඛන සහ වාර්තා 25ක් විශ්ලේෂණයට ලක් කෙරිණි.

ශ්‍රී ලංකාවේ අතීත අර්බුද හා සම්බන්ධ මානසික කම්පන හුදෙක් මරණ සහ තුවාලවලට පමණක් සීමා නොවන බවත්, නිවාස, ජීවනෝපායන්, සමාජ සබඳතා, මූල්‍ය සුරක්ෂිතතාව සහ ස්ථාවරත්වය පිළිබඳ හැඟීම අහිමි වීම වැනි අත්දැකීම්වලට ද ජනතාව මුහුණ දෙන බවත් මෙහිදී අනාවරණය විය.

ලෝක යුද්ධයකට අත වැනීමක්? ලෝක බලවතා වූ රුසියාවට දරුණු ප්‍රහාරයක් - මොස්කව් අගනුවර ගිනි ගනී

මෙම අධ්‍යයනයට අනුව, ගැටුම්, අවතැන්වීම්, ආදරණීයයන් අහිමිවීම් හෝ ආර්ථික දුෂ්කරතා වැනි අත්දැකීම්වලට දැනටමත් මුහුණ දී ඇති පුද්ගලයින්, තවත් අර්බුදයකට මුහුණ දීමේදී වඩාත් අවදානමට ලක්විය හැකිය.

දිට්වා සුළි කුණාටුව වැනි මෑතකාලීන විපත් මගින්, පෙර පැවති කම්පන සහගත අත්දැකීම් හා සම්බන්ධ මතකයන් සහ චිත්තවේගීය ප්‍රතිචාර අවුලුවාලිය හැකි ආකාරය පිළිබඳව ද මෙම පර්යේෂණය අවධාරණය කළේය.

විශ්ලේෂණය කරන ලද දත්තවලට අනුව කාංසාව, විශාදය, බිය, චිත්තවේගීය වෙහෙස සහ අනාගතය පිළිබඳ අවිනිශ්චිතතාව ප්‍රධාන මානසික බලපෑම් ලෙස හඳුනාගෙන ඇත.

අර්බුදවලට මුහුණ දීම සඳහා බොහෝ දෙනෙකු පවුලේ අය, ආගමික පිළිවෙත් සහ ප්‍රජා ජාල මත යැපෙන අතර, තවත් සමහරු සමාජයෙන් වෙන්වීම, හුදකලා වීම සහ හැඟීම් මඟ හැරීම වැනි ප්‍රතිචාර දැක්විය හැකි බව ද එහි සඳහන් විය. එපමණක් නොව, මානසික සෞඛ්‍ය සහාය ලබා ගැනීම තවත් අභියෝගයක්ව පවතී.

ආවා ආවා රත්තරන් මිල අඩුවෙනකම් හිටපු අයට - වෙළදපොළ හොල්ලමින් අද රත්තරන් මිල එලියට

විශේෂයෙන්ම අවදානමට ලක්විය හැකි සහ විපත්වලින් පීඩාවට පත් ප්‍රජාවන් සඳහා සමාජීය අපවාද (stigma), මූල්‍ය දුෂ්කරතා, පුහුණු වෘත්තිකයන්ගේ හිඟය සහ සේවාවන්හි අසමාන ව්‍යාප්තිය වැනි කරුණු බාධක ලෙස හඳුනාගෙන ඇත.

එබැවින් ශ්‍රී ලංකාවේ ආපදා ප්‍රතිචාරය ක්ෂණික භෞතික හා ද්‍රව්‍යමය හානිවලට විසඳුම් සෙවීමෙන් ඔබ්බට යා යුතු බව අධ්‍යයනය තර්ක කරයි. එය ප්‍රජා පාදක සහ සංස්කෘතික වශයෙන් සංවේදී ආධාරක පද්ධති ශක්තිමත් කරන අතරම, කම්පනය සහ අලාභය පිළිබඳ ජනතාවගේ පෙර අත්දැකීම් සැලකිල්ලට ගනිමින් දිගුකාලීන මානසික සෞඛ්‍ය සහ මනෝ සමාජීය සහාය ඉල්ලා සිටී.

එබැවින්, ශ්‍රී ලංකාවේ විපත්වලට ප්‍රතිචාර දැක්වීමේ ක්‍රියාවලිය හුදෙක් ක්ෂණික භෞතික හා දේපළ හානිවලට විසඳුම් සෙවීමෙන්පොලිසියට ගහයි - පොලිසියෙන්ම පොලිසියට ප්‍රහාර බහින්බස් වීම දුරදිග යයි - දුරදිග ගොස් එකිනෙකාට පහරදී තුවාල ලැබූ කොළඹ ජාතික රෝහලට ඇතුළත් කර ඇති බව මාධ්‍ය කරයි.

මෙසේ රෝහල්ගත කර ඇත්තේ මරදාන පොලිසියේ දිවා වැඩ ඒකකයේ රාජකාරි කරමින් සිටි නිලධාරීන් දෙදෙනෙක් බවත් දෙපාර්ශ්වය අතර හටගත් ආරවුලක් මත සිදුවූ පහරදීමෙන් ශරීරයේ තැලීම් සහ සීරීම් තුවාල සිදුවීම හේතුවෙන් ඔවුන් මෙලෙස රෝහල්ගත කර ඇති බවත් මාධ්‍ය පවසයි.

අනතුරුව අදාළ නිලධාරීන් අධිකරණ වෛද්‍යවරයා හමුවට ඉදිරිපත් කර ඇති අතර, එහිදී එක් කොස්තාපල්වරයකුගේ මුඛයෙන් මත්පැන් ගඳ වහනය වන බවට පොලීසිය අනාවරණය කළ බව මාධ්‍ය පවසයි. රෝහල්ගත කළ නිලධාරීන් අතුරින් එක් අයෙකු ප්‍රතිකාර ලබා ගැනීමෙන් අනතුරුව රෝහලෙන් පිටව ගොස් ඇති අතර සිද්ධිය සම්බන්ධයෙන් වැඩිදුර විමර්ශන සිදු කරයි.