දරුණු ඉබෝලා වෛරසයට එරෙහිව ශ්රී ලංකාව සීරුවෙන්
මධ්යම සහ නැගෙනහිර අප්රිකාවේ සමහර ප්රදේශවල ඉබෝලා පැතිරීම බරපතල ගෝලීය සෞඛ්ය ගැටළු මතු කරමින් පවතින අතර, පැතිරීම දැනට හඳුනාගෙන ඇති ප්රමාණයට වඩා පුළුල් විය හැකි බවට බියක් පවතී.
වෛද්ය මහේෂක විජයවර්ධන මහතා පුවත්පත් සාකච්ජාවකට එක්වෙමින් පැවසුවේ ඉබෝලා වෛරසයේ බුන්ඩිබුග්යෝ වික්රියාව සම්බන්ධ වත්මන් පැතිරීම විශේෂයෙන් කනස්සල්ලට කරුණක් බවයි .
ඒ සඳහා අනුමත එන්නත් හෝ නිශ්චිත ප්රතිකාර නොමැත.
ලෝක සෞඛ්ය සංවිධානය (WHO) ජාත්යන්තර සෞඛ්ය රෙගුලාසි (2005) යටතේ මෙම වසංගතය ජාත්යන්තර කනස්සල්ල පිළිබඳ මහජන සෞඛ්ය හදිසි අවස්ථාවක් (PHEIC) ලෙස ප්රකාශයට පත් කර ඇත.
නමුත් එය වසංගත හදිසි අවස්ථාවක් ලෙස වර්ගීකරණය කර නොමැත. නවතම WHO දත්ත වලට අනුව, බුනියා, රාවම්පරා සහ මොන්ග්බ්වාලු යන සෞඛ්ය කලාප ඇතුළුව කොංගෝ ප්රජාතන්ත්රවාදී ජනරජයේ ඉටුරි පළාතෙන් රසායනාගාර තහවුරු කළ ඉබෝලා රෝගීන් 83 ක්, සැක සහිත ආසාදන 746 ක් සහ සැක සහිත මරණ 176 ක් වාර්තා වී ඇත.
තවද පැහැදිලි කළ නොහැකි ප්රජා මරණ, සැක සහිත රෝහල් පාදක සම්ප්රේෂණය සහ බලපෑමට ලක් වූ ප්රදේශවල ආසාදන වැළැක්වීමේ පද්ධතිවල දුර්වලතා හේතුවෙන් වසංගතයේ සැබෑ පරිමාණය සැලකිය යුතු ලෙස වැඩි විය හැකි බව වෛද්ය විජයවර්ධන පැවසීය.
ආසාදිත පුද්ගලයින්ගේ රුධිරය හෝ ශාරීරික තරල හෝ දූෂිත ද්රව්ය සමඟ සෘජු සම්බන්ධතා හරහා ඉබෝලා පැතිරෙන බව ඔහු පැහැදිලි කළේය.
නිරාවරණයෙන් දින දෙකත් 21 ත් අතර කාලය තුළ රෝග ලක්ෂණ මතු විය හැකි අතර සාමාන්යයෙන් හදිසි උණ, සෙම්ප්රතිශ්යාව, දරුණු දුර්වලතාවය, හිසරදය, මාංශ පේශි වේදනාව, වමනය, පාචනය සහ උදර වේදනාව ඇතුළත් වේ.
දරුණු අවස්ථාවල දී සමහර රෝගීන්ට ලේ ගැලීම හෝ තැලීම් ඇති විය හැක. ඉබෝලා වාතයෙන් සම්ප්රේෂණය නොවන බව ඔහු අවධාරණය කළ නමුත්, නිසි අත් සනීපාරක්ෂාව, ආසාදිත පුද්ගලයින් සමඟ සම්බන්ධතා වළක්වා ගැනීම සහ අවශ්ය අවස්ථාවලදී ආරක්ෂක උපකරණ භාවිතා කිරීම ඇතුළු වැළැක්වීමේ පියවර දැඩි ලෙස අනුගමනය කරන ලෙස ඔහු මහජනතාවගෙන් සහ සෞඛ්ය සේවකයින්ගෙන් ඉල්ලා සිටියේය.
ඉබෝලා බලපෑමට ලක් වූ රටවලින් ආපසු පැමිණෙන සංචාරකයින්ට දින 21 ක් ඇතුළත රෝග ලක්ෂණ ඇති වුවහොත් වහාම වෛද්ය ප්රතිකාර ලබා ගන්නා ලෙසත්, ඔවුන්ගේ මෑත කාලීන සංචාරක ඉතිහාසය පිළිබඳව සෞඛ්ය සේවා බලධාරීන්ට දැනුම් දෙන ලෙසත් වෛද්ය විජයවර්ධන උපදෙස් දුන්නේය.
මේ අතර, ලෝක සෞඛ්ය සංවිධානයේ ප්රකාශයෙන් පසු ශ්රී ලංකාව පූර්වාරක්ෂාව පිළිබඳ පියවර වේගවත් කර තිබේ.
සෞඛ්ය සේවා අධ්යක්ෂ ජනරාල් වෛද්ය අසේල ගුණවර්ධන මහතා පැවසුවේ, වසංගතයට ප්රතිචාර වශයෙන් සෞඛ්ය අමාත්යාංශය පියවර පහකින් යුත් සූදානම් කිරීමේ සැලැස්මක් ක්රියාත්මක කරන බවයි.
ගුවන්තොටුපළවල නිරීක්ෂණ ශක්තිමත් කිරීම, සැක සහිත රෝගීන්ට ප්රතිකාර කිරීම සඳහා ජාතික බෝවන රෝග ආයතනයේ (NIID) සූදානම සහතික කිරීම, රසායනාගාර පරීක්ෂණ සහ රෝග විනිශ්චය සඳහා වෛද්ය පර්යේෂණ ආයතනය (MRI) සූදානම් කිරීම, රටේ රෝග නිරීක්ෂණ පද්ධතිය වැඩිදියුණු කිරීම සහ පරිණාමය වන ගෝලීය තත්ත්වය නිරීක්ෂණය කිරීම සඳහා වසංගත රෝග විද්යා ඒකකය සහ WHO අතර සමීප සම්බන්ධීකරණය පවත්වා ගැනීම මෙම පියවරයන්ට ඇතුළත් වේ.
ශ්රී ලංකාව ඉබෝලා සම්ප්රේෂණය සඳහා අඩු අවදානම් සහිත රටක් ලෙස පවතින බව සෞඛ්ය බලධාරීන් පැවසූ අතර දේශීය වශයෙන් කිසිදු සිද්ධියක් වාර්තා වී නොමැති බව තහවුරු කළේය.
තවද මෙම ඉබෝලා වෛරසය වැළැක්වීමේ සහ අධීක්ෂණ පියවර දැනටමත් ක්රියාත්මක වන බැවින්, දැනුවත්ව සිටින ලෙස නමුත් කලබල නොවන්නැයි මහජනතාවගෙන් ඉල්ලා ඇත.