ලෝකෙටම බලපාපු හෝමූස් තෙල් අර්බුදය විසඳෙන ලකුණු - ඉරානය සහ ඕමානය අතර විශේෂ සාකච්ඡා

 හෝමූස් සමුද්‍ර සන්ධිය යළි විවෘත කර සාමාන්‍ය තෙල් ප්‍රවාහනය නැවත ආරම්භ කිරීමට හැකි වන පරිදි ඉරානය සහ ඕමානය අතර සාකච්ඡාවල සැලකිය යුතු ප්‍රගතියක් ඇති වී තිබෙන බව එක්සත් ජනපද නිලධාරියෙකු  ප්‍රකාශ කළේය.

නම සඳහන් කිරීමට අකමැති වූ එම නිලධාරියා පැවසුවේ, සමුද්‍ර සන්ධියේ දෙපස පිහිටි ඉරානය සහ ඕමානය අතර ඉක්මනින් ගිවිසුමක් ඇතිවනු ඇතැයි වොෂින්ටනය අපේක්ෂා කරන බවයි.

එවැනි ගිවිසුමක් මගින් සාමාන්‍ය වාණිජ නැව් ගමනාගමනය යළි ආරම්භ කළ හැකි වනු ඇතැයිද ඔහු සඳහන් කළේය. “ඕමානය සහ ඉරානය අතර සමුද්‍ර සන්ධිය සම්බන්ධයෙන් ප්‍රගතියක් ඇති වී තිබෙන අතර, අපි ඉක්මනින් ගිවිසුමක් අපේක්ෂා කරනවා,” යැයි එම නිලධාරියා රොයිටර් පුවත් සේවයට පැවසීය.

ගිවිසුම ප්‍රකාශයට පත් කර බාධාවකින් තොරව වාණිජ නැව් ගමනාගමනය යළි ආරම්භ වූ පසු, ඉරාන වරාය සම්බන්ධයෙන් පනවා ඇති අවහිරතා ඉවත් කිරීමට එක්සත් ජනපදය කටයුතු කරනු ඇති බවද ඔහු පැවසීය.

ප්‍රකට හොලිවුඩ් නිළි රොසමුන්ඩ් පයික් ශ්‍රී ලංකාවට- හේතුව මෙන්න

“සෑම විටම මෙන්, එක්සත් ජනපදයේ ක්‍රියාමාර්ග ඉරානයේ කාර්යසාධනය මත පදනම් වන අතර, එය ඉරානය සිය කැපවීම් ක්‍රියාත්මක කරන ආකාරය සමඟ බැඳී පවතිනු ඇත,” යැයි නිලධාරියා වැඩිදුරටත් පැවසීය.

ලෝක තෙල් සැපයුමට බලපෑම

පෙබරවාරි 28 වැනිදා එක්සත් ජනපදය සහ ඊශ්‍රායලය ඉරානයට එරෙහිව යුද මෙහෙයුම් ආරම්භ කිරීමට පෙර, ලොව පුරා පරිභෝජනය කරන සෑම තෙල් බැරල් පහකින් එකක් පමණ හෝමූස් සමුද්‍ර සන්ධිය හරහා ප්‍රවාහනය කෙරිණි. එ

හෙත් පසුගිය මාස පහක කාලය තුළ පැවති ගැටුම් හේතුවෙන් එම තෙල් ප්‍රවාහනය දැඩි ලෙස බාධාවට පත්ව තිබේ. සමුද්‍ර සන්ධිය හරහා අවසරයකින් තොරව ගමන් කිරීමට උත්සාහ කරන ඇතැම් නෞකා සම්බන්ධයෙන් ඉරානය ගාස්තු අය කිරීම සහ ප්‍රහාර එල්ල කිරීම ඇතුළු ක්‍රියාමාර්ග ගෙන තිබේ.

තෙල් ප්‍රවාහනයට සිදුවූ බාධා බලශක්ති මිල ඉහළ යාමට හේතු වී ඇති අතර, එය ගෝලීය උද්ධමනයටද බලපෑම් එල්ල කර තිබේ. මෑත සති කිහිපය තුළ ට්‍රම්ප් පරිපාලනය හෝමූස් සමුද්‍ර සන්ධිය යළි විවෘත කිරීම සම්බන්ධයෙන් ගිවිසුමක් ආසන්න බවට නැවත නැවතත් ඉඟි පළ කර තිබුණද, සාකච්ඡා පැවැත්වෙන බව ඉරානය ප්‍රතික්ෂේප කර තිබේ.

නවතම සාකච්ඡා වටය වඩාත් ස්ථාවර ගිවිසුමකට මඟ පාදනු ඇත්ද යන්න තවමත් පැහැදිලි නැත.

ගල්ෆ් කලාපයේ ආරක්ෂක තත්ත්වය උග්‍ර වෙයි

හෝමූස් සමුද්‍ර සන්ධියේ ඉරාන ප්‍රහාර සමඟ, ඉරානයේ යේමනය පදනම් කරගත් සහචරයන් වන හූතිවරුන් රතු මුහුද සහ ඒඩන් බොක්ක ආශ්‍රිතව නෞකා ඉලක්ක කර එල්ල කරන ප්‍රහාරද සම්බන්ධ වී තිබේ.

එම ප්‍රදේශයද ලෝකයේ වැදගත් තෙල් ප්‍රවාහන මාර්ගයකි. ලොව විශාලතම බලශක්ති නිෂ්පාදකයන්ගෙන් එකක් වන අබුඩාබි ජාතික තෙල් සමාගම (ADNOC) සිකුරාදා ප්‍රකාශ කළේ ගැටුම ආරම්භ වූ දා සිට හෝමූස් සමුද්‍ර සන්ධිය හරහා ගමන් කරමින් සිටි තම නෞකා 15කට ප්‍රකෝප නොකළ ප්‍රහාර එල්ල වී ඇති බවයි.

ධවල මන්ධිරයම කැලඹෙයි - ඉදිකිරීමට සැලසුම් කර තිබූ බෝල්රූම් ශාලාවේ කටයුතු අත්හිටුවයි

එම ප්‍රහාරවලින් එක් කාර්ය මණ්ඩල සාමාජිකයෙකු මියගොස් තවත් 20 දෙනෙකු තුවාල ලබා ඇති බව සමාගම සඳහන් කළේය. මේ අතර, ගල්ෆ් කලාපයේ තෙල් අපනයනකරුවන් වෙත ඉරාන මිසයිල ප්‍රහාර එල්ල වීමත් සමඟ උත්සන්න වූ කලාපීය අර්බුදය හමුවේ සෞදි අරාබිය, පකිස්ථානය සහ තුර්කිය සිකුරාදා මක්කමේදී ඒකාබද්ධ ආරක්ෂක ගිවිසුමකට අත්සන් තැබූහ.

එක්සත් ජනපදයේ සහචරයන් වන මෙම රටවල් තුන ප්‍රකාශ කළේ, මෙම ගිවිසුම ආක්‍රමණයට එරෙහි සාමූහික වැළැක්වීම ශක්තිමත් කිරීම අරමුණු කරගත් එකක් බවයි.

එමෙන්ම, එක් රටකට එරෙහි සන්නද්ධ ප්‍රහාරයක් සියලු රටවලට එරෙහි ප්‍රහාරයක් ලෙස සලකන බවද ඔවුහු පැවසූහ.

තුර්කිය අවධාරණය කළේ මෙම ගිවිසුම කිසිදු නිශ්චිත රටක් ඉලක්ක කර නොමැති අතර එය සම්පූර්ණයෙන්ම ආරක්ෂක අරමුණු සඳහා වූ ගිවිසුමක් බවයි. කෙසේ වෙතත්, එය සිදුවන්නේ ෂියා මුස්ලිම් බහුතරයක් සිටින ඉරානය සමඟ කලාපීය ආතතීන් උත්සන්න වෙමින් පවතින අවස්ථාවකය.

ලෙබනනයේද සාම උත්සාහ මේ අතර, දකුණු ලෙබනනයේ ඊශ්‍රායල හමුදා සහ ඉරානයේ සහාය ලබන ෂියා කණ්ඩායමක් වන හිස්බුල්ලා සංවිධානය අතර පවතින ගැටුම් අවසන් කිරීම සඳහාද එක්සත් ජනපදය මැදිහත් වෙමින් සිටී.

ලෙබනන් නිලධාරියෙකු  පැවසුවේ, එක්සත් ජනපද මැදිහත්වීමෙන් ඇති කරගත් ගිවිසුමක් යටතේ හිස්බුල්ලා සංවිධානය නිරායුධ කිරීමේ ක්‍රියාවලිය නිරීක්ෂණය කිරීමට හමුදා යැවිය හැකි රටවල් කිහිපයක් පිළිබඳව ලෙබනනය සහ ඊශ්‍රායලය එකඟ වී ඇති බවයි.

එම රටවල් අතරින් අවසන් තේරීම එක්සත් ජනපදය විසින් සිදුකරනු ඇතැයි ඔහු පැවසීය. වොෂින්ටනය සහ ටෙහෙරානය අතර සාකච්ඡා ජුනි මාසයේදී එක්සත් ජනපද උප ජනාධිපති ජේ. ඩී. වැන්ස් ස්විට්සර්ලන්තයේදී ඉරාන නිලධාරීන් හමුවීමෙන් පසු, වොෂින්ටනය සහ ටෙහෙරානය අතර ඉහළ මට්ටමේ සෘජු සාකච්ඡා තවදුරටත් සිදුවී නොමැත.

ජුනි 17 වැනිදා ඇතිකරගත් කෙටි කාලීන අවබෝධතා ගිවිසුමක් මගින් හෝමූස් සමුද්‍ර සන්ධිය හරහා තෙල් ප්‍රවාහනය යළි ආරම්භ කිරීමට අවශ්‍ය කොන්දේසි සකස් කර තිබූ අතර, එය සටන් විරාමයකටද මඟ පෑදීය.

කෙසේ වෙතත්, එක්සත් ජනපදයේ සහ ඉරානයේ අභ්‍යන්තර විරෝධතා මධ්‍යයේ ජූලි 7 වැනිදා යළි සතුරුකම් ආරම්භ වූ අතර පසුව නැවත අත්හිටුවන ලදී.

ජූලි 29 වැනිදා සිට ඉරානයට එරෙහිව එක්සත් ජනපද හමුදා ප්‍රහාරයක් වාර්තා වී නොමැත. විශ්ලේෂකයන් පවසන්නේ ඉරානයේ සිවිල් ජනාධිපති මසූද් පෙසෙෂ්කියන් සහ රටේ අනෙකුත් බල මධ්‍යස්ථාන අතර ඇති මතභේද සාම උත්සාහයන්ට බාධා කළ හැකි බවයි.

විශේෂයෙන්ම උත්තරීතර නායක අයතුල්ලා මොජ්තාබා කමේනි සහ ඉස්ලාමීය විප්ලවවාදී ආරක්ෂක බලකාය සමඟ ඇති සම්බන්ධතා එහිදී වැදගත් වනු ඇතැයි ඔවුහු පෙන්වා දෙති.

 රාජ්‍ය රූපවාහිනිය සමඟ පැවති සම්මුඛ සාකච්ඡාවකදී පෙසෙෂ්කියන්, එක්සත් ජනපදය සමඟ සාකච්ඡා කිරීමට විරෝධය පළ කළ දැඩි මතධාරීන්ගේ විවේචනවලට පිළිතුරු දෙමින් තම රජයේ ප්‍රතිපත්තිය ආරක්ෂා කළේය.

සටන් අවසන් කිරීම සඳහා ගිවිසුමක් සම්බන්ධයෙන් පැවති සාකච්ඡාවලට බොහෝ ජ්‍යෙෂ්ඨ හමුදා අණදෙන නිලධාරීන් සහාය දැක්වූ බවද ඔහු පැවසීය.

“ඇමරිකාවේ විශාලතම සතුරා චීනය නම්, ඔවුන් චීනය සමඟ සටන් නොකරන්නේ ඇයි? චීනය තම කටයුතු කරමින් දිනෙන් දින ශක්තිමත් වෙමින් සිටිනවා. සංවාදය තුළින් අපගේ අයිතිවාසිකම් ලබාගත හැකි නම්, අප එය නොකළ යුත්තේ ඇයි?” යැයි පෙසෙෂ්කියන් පැවසීය.