ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණ විනිසුරුවන් තේරීමේ නිර්ණායකය මොකක්ද? අගවිනිසුරුවරයාගේ බලතල ගැන මහාචාර්ය ජී. එල්. පීරිස් මතු කළ බරපතල තර්ක මෙන්න

මහාචාර්ය ජී. එල්. පීරිස්, ඩී. ෆිල්. (ඔක්ස්ෆර්ඩ්), පී.එච්.ඩී. (ශ්‍රී ලංකාව)  හිටපු අධිකරණ, ව්‍යවස්ථා කටයුතු සහ ජාතික ඒකාබද්ධතා අමාත්‍ය; ඔක්ස්ෆර්ඩ්, කේම්බ්‍රිජ් සහ ලන්ඩන් විශ්වවිද්‍යාලවල ක්වොන්ඩම් ආගන්තුක සාමාජික; කොළඹ විශ්වවිද්‍යාලයේ හිටපු උපකුලපති සහ නීතිය පිළිබඳ එමරිටස් මහාචාර්ය. ශ්‍රී ලංකා ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාවේ 22 වන සංශෝධනය සම්බන්ධයෙන් මෙරට මෙන්ම විදේශයන්හිද සැලකිය යුතු අවධානයක් යොමුව තිබේ.

අධිකරණයේ ස්වාධීනත්වය පිළිබඳ එක්සත් ජාතීන්ගේ විශේෂ වාර්තාකාරිනී මාග්‍රට් සැටර්ත්වයිට් මහත්මිය විසින් ප්‍රසිද්ධියේ පළ කරන ලද අදහස් හේතුවෙන් මෙම අවධානය තවදුරටත් ඉහළ ගොස් ඇත. මෙහි ඉදිරිපත් කෙරෙන විශ්ලේෂණය පොදුරාජ්‍ය මණ්ඩලීය විද්වත් නීති සඟරා සඳහා ප්‍රකාශනයකට සංවර්ධනය වෙමින් පවතින අධ්‍යයනයක කොටසකි.

කෙසේ වෙතත්, වත්මන් අනුවාදය ශ්‍රී ලංකාවේ දේශීය අවශ්‍යතා සැලකිල්ලට ගනිමින් සකස් කර ඇත.

I. පූර්ණ අධිකරණය මෙහිදී මුලින්ම අවධානය යොමුවිය යුතු වන්නේ අධිකරණ මණ්ඩලයේ සංයුතිය පිළිබඳ ගැටලුව වෙතය. මෙම කාරණයේ වැදගත්කම සැලකිල්ලට ගනිමින්, පෙත්සම්කරුවන්ගෙන් බහුතරයක් ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණයේ එවකට සිටි විනිසුරුවරුන් 13 දෙනාගෙන් සමන්විත පූර්ණ විනිසුරු මඩුල්ලක් හමුවේ මෙම කාරණය විභාග කළ යුතු බවට දැඩි ලෙස කරුණු ඉදිරිපත් කළහ.

ශ්‍රී ලංකාවේ මෙවැනි ක්‍රියාමාර්ග සඳහා පූර්වාදර්ශ තිබේ. 1983දී හයවන ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථා සංශෝධනයේ අංගයක් සම්බන්ධයෙන් තීන්දුවක් ලබාදීම සඳහා එවකට අගවිනිසුරු නෙවිල් සමරකෝන් මහතා විසින් ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණයේ සම්පූර්ණ බලය නියෝජනය කරන විනිසුරු මඩුල්ලක් පත් කරන ලදී. එවකට එම මඩුල්ල විනිසුරුවරුන් නව දෙනෙකුගෙන් සමන්විත විය.

1987දී දහතුන්වන ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථා සංශෝධනය සහ පළාත් සභා පනත් කෙටුම්පත් සම්බන්ධයෙන් මතු වූ ව්‍යවස්ථානුකූලභාවය පිළිබඳ අභියෝගයකදී එවකට අගවිනිසුරු ශර්වානන්ද මහතාද සමාන ප්‍රවේශයක් අනුගමනය කළේය.

විනිසුරුවරුන් හත් දෙනෙකුගෙන් සමන්විත විනිසුරු මඩුල්ලක් පත් කළ අවස්ථාද ශ්‍රී ලංකාවේ තිබේ. 2018දී පාර්ලිමේන්තුව අකාලයේ විසුරුවා හැරීම සම්බන්ධ නඩුවේදී එවකට අගවිනිසුරු නලින් පෙරේරා මහතා විසින්ද, 2023දී පාස්කු ඉරිදා ප්‍රහාර සම්බන්ධයෙන් ගොනු කළ මූලික අයිතිවාසිකම් පෙත්සම්වලදී අගවිනිසුරු ජයන්ත ජයසූරිය මහතා විසින්ද එවැනි මඩුලු පත් කරනු ලැබීය.

එහෙත් 22A නඩුවේදී පස් දෙනෙකුගෙන් සමන්විත විනිසුරු මඩුල්ල, පූර්ණ විනිසුරු මඩුල්ලක් පත් කරන ලෙස ඉදිරිපත් වූ ඉල්ලීම ප්‍රතික්ෂේප කළේය. මෙම තීරණය සඳහා අධිකරණය පදනම් වූයේ, “ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාවෙන් පිටත ක්‍රියා පටිපාටියක් පවරා දිය නොහැකි” යන මූලධර්මය මතය.

අදාළ ව්‍යවස්ථාමය විධිවිධානය අනුව, අදාළ ප්‍රශ්නය සාමාන්‍ය හෝ පොදු වැදගත්කමක් ඇති එකක් බව අගවිනිසුරුවරයාගේ මතය නම්, එවැනි අභියාචනයක්, ක්‍රියාමාර්ගයක් හෝ කාරණයක් විනිසුරුවරුන් පස් දෙනෙකු හෝ ඊට වැඩි සංඛ්‍යාවකින් සමන්විත විනිසුරු මඩුල්ලක් විසින් විභාග කිරීමට අගවිනිසුරුවරයාට නියම කළ හැකිය.

පූර්ණ විනිසුරු මඩුල්ලක් පත් කිරීමේ ඉල්ලීම ප්‍රතික්ෂේප කිරීමේදී සැලකිය යුතු කරුණක් වූයේ, අගවිනිසුරුවරයා දැනටමත් විනිසුරුවරුන් පස් දෙනෙකුගෙන් සමන්විත මඩුල්ලක් පත් කරමින් සිය අභිමත බලය භාවිත කර ඇති බවට වූ අදහසයි.

එවැනි අවස්ථාවක වෙනසක් සිදු කිරීම, අගවිනිසුරුවරයාට පැවරී ඇති ව්‍යවස්ථාමය කාර්යභාරය ඔහු විසින්ම අත්හැරීමක් මෙන්ම අනෙකුත් විනිසුරුවරුන් විසින් අගවිනිසුරුවරයාගේ අභිමතයට මැදිහත් වීමක් ලෙසද සැලකිය හැකි බව අධිකරණය පෙන්වා දුන්නේය.

අභියාචනයක්, සංශෝධනයක් හෝ සමාලෝචනයක් සඳහා නිශ්චිත විධිවිධානයක් නොමැති බැවින්, ඉදිරිපත් වූ ඉල්ලීම ව්‍යවස්ථාමය රාමුවට නොගැළපෙන බවද පෙන්වා දෙන ලදී. කෙසේ වෙතත්, මෙම ප්‍රවේශය සම්බන්ධයෙන් වෙනත් මතයක් ඉදිරිපත් කළ හැකිය. මෙහිදී ඉල්ලා සිටියේ අගවිනිසුරුවරයාගේ නියෝගයක් අභිබවා යමින් අනෙකුත් විනිසුරුවරුන් මැදිහත් වීමක් නොවේ.

ඒ වෙනුවට, පෙත්සම්කරුවන් වෙනුවෙන් පෙනී සිටි නීතිඥවරුන් විසින් කාරණයේ සුවිශේෂී වැදගත්කම සහ විනිසුරු මඩුල්ල පුළුල් කිරීමේ අවශ්‍යතාව සම්බන්ධයෙන් ඉදිරිපත් කළ කරුණු සලකා බලා, අගවිනිසුරුවරයා විසින්ම පසුව එවැනි නියෝගයක් නිකුත් කිරීමේ හැකියාව පිළිබඳව අවධානය යොමු විය.

සැප්තැම්බර් 29 සිට කොළඹ බස් මංතීරු නීතිය තදින්ම ක්‍රියාත්මකයි- රෙගුලාසි කඩ කළොත් පොලිසියෙන් දැඩි නීතිමය පියවර

මෙය අගවිනිසුරුවරයාගේ මුල් නියෝගය අවසන් සහ ආපසු හැරවිය නොහැකි තීරණයක් බවට පත් වූ තත්ත්වයක් ලෙස සැලකිය යුතු නොවේ.

ඒ අනුව, අගවිනිසුරුවරයාට තමන් විසින්ම ගත් පූර්ව තීරණය, පසුව මතුවූ කරුණු සහ තර්ක සැලකිල්ලට ගනිමින් නැවත සලකා බැලීමට කිසිදු අවකාශයක් නොමැති බවට වූ දැඩි ව්‍යවස්ථාමය සීමාවක් පිළිගැනීම යුක්තියේ අරමුණු සම්බන්ධයෙන් ගැටලු මතු කළ හැකිය.

අධිකරණය තවදුරටත් නිරීක්ෂණය කළේ, “කිසිදු සාධාරණ පදනමක් හෝ සාධාරණීකරණයක් නොමැතිව” ඇතැම් නඩු සඳහා ප්‍රමුඛතාව ලබාදී අනෙකුත් නඩු කල් දැමිය නොහැකි බවයි. එහෙත් මෙහිදී සාධාරණීකරණයේ පදනම තත්ත්වයෙන්ම පැහැදිලි වන බවට තර්ක කළ හැකිය.

පෙත්සම්කරුවන් විසින් ඉදිරිපත් කළ ඉල්ලීම හුදෙක් පෞද්ගලික හෝ අදාළත්වයෙන් තොර ඉල්ලීමක් නොව, මෙම කාරණයේ පුළුල් ව්‍යවස්ථාමය සහ ආයතනික බලපෑම් පිළිබඳව මතුවූ සැලකිලි මත පදනම් වූවක් බව එම තර්කයේ මූලික අදහසයි.

අගවිනිසුරුවරයා විසින් විනිසුරුවරුන් පස් දෙනෙකුගෙන් සමන්විත විනිසුරු මඩුල්ලක් පත් කරන ලදී. නඩු විභාගය නිරීක්ෂණය කළ පොදුරාජ්‍ය මණ්ඩලීය නීතිඥ සංගමයේ සභාපති ස්ටීවන් තිරු මහතා සහ Law Asia ආයතනයද, මෙම විනිසුරු මඩුල්ල තෝරා ගැනීම සඳහා පැහැදිලිව හඳුනාගත හැකි නිර්ණායකයක් තිබුණේද යන්න සම්බන්ධයෙන් අදහස් පළ කර තිබුණි.

විශේෂයෙන්ම, විනිසුරුවරුන්ගේ ජ්‍යෙෂ්ඨත්වය පමණක් තේරීමේ නිර්ණායකයක් වූ බව පැහැදිලිව පෙනී නොයන බව පෙන්වා දිය හැකිය. තෝරාගත් විනිසුරුවරුන් එවකට ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණයේ විනිසුරුවරුන් 13 දෙනා අතර ජ්‍යෙෂ්ඨත්වය අනුව විවිධ ස්ථානවල සිටි බැවිනි. අභිමත බලය අගවිනිසුරුවරයා සතු වීම සම්බන්ධයෙන් විවාදයක් නොමැත.

එහෙත්, කේම්බ්‍රිජ් විශ්වවිද්‍යාලයේ මහාචාර්ය ශ්‍රීමත් විලියම් වේඩ් අවධාරණය කළ පරිදි, පොදු නීතිය යටතේ පවරා ඇති අභිමත බලතල, ඒවා කොතරම් පුළුල් වුවද, මහජන විශ්වාසය තහවුරු වන ආකාරයෙන් ක්‍රියාත්මක කළ යුතුය. ඔහුගේ නීතිමය චින්තනයේ මූලික කරුණක් වූයේ අසීමිත අභිමත බලය පිළිබඳ සංකල්පය මහජන නීතියේ මූලික වටිනාකම් සමඟ නොගැළපෙන බවයි.

එම අර්ථයෙන්, පොදු නීති පද්ධතියේ සමස්ත ව්‍යුහයම අත්තනෝමතිකත්වය සහ චපලභාවය සීමා කිරීම සඳහා යාන්ත්‍රණයක් ලෙස ක්‍රියා කරයි.

II. උපදේශනය මෙම කරුණ සම්බන්ධයෙන් පෙත්සම්කරුවන් විසින් ඉදිරිපත් කළ තර්කයට අධිකරණය ලබා දුන් සැලකිල්ල සීමිත විය.

ඉදිරි පැය 36 සඳහා කාලගුණයෙන් අනාවැකියක් - පළාත් සහ දිස්ත්‍රික්ක කිහිපයකට තැනින් තැන වැසි හෝ ගිගුරුම් සහිත වැසි