හෝමූස් අර්බුදයට ඕමානයෙන් මැදිහත්වීමක් - ඉරානයෙන් සුබ ලකුණක්, ඒත් ඇමෙරිකාවට කොන්දේසි රැසක්

හෝමූස් සමුද්‍ර සන්ධිය සම්බන්ධයෙන් ඉරානය සහ ඕමානය අතර එකඟතාවක් ආසන්න බව ඉරානය කියයි හෝමූස් සමුද්‍ර සන්ධිය හරහා නාවික ගමනාගමනය සම්බන්ධයෙන් ඕමානය සමඟ නව එකඟතාවකට ඉතා ආසන්නව සිටින බව ඉරානය ප්‍රකාශ කළේය.

කෙසේ වෙතත්, සමුද්‍ර සන්ධිය සම්පූර්ණයෙන් යළි විවෘත කිරීම සඳහා මෙම එකඟතාව පමණක් ප්‍රමාණවත් නොවන බව ටෙහෙරානය පෙන්වා දුන්නේය.

මේ අතර, එක්සත් අරාබි එමීර් රාජ්‍යය පැවසුවේ හෝමූස් සමුද්‍ර සන්ධිය හරහා ගමන් කරමින් තිබූ එරට රාජ්‍ය තෙල් සමාගමකට අනුබද්ධ නෞකාවකට ඉරානය මිසයිල ප්‍රහාරයක් එල්ල කළ බවයි.

ඉරානය සහ ඕමානය අතර සමුද්‍ර සන්ධිය සම්බන්ධයෙන් ඇති කර ගැනීමට නියමිත එකඟතාව, පෙබරවාරි 28 වැනිදා එක්සත් ජනපදය සහ ඊශ්‍රායලය ඉරානයට එරෙහිව ප්‍රහාර ආරම්භ කිරීමෙන් පසු ඇති වූ යුද්ධය අවසන් කිරීම සඳහා පුළුල් එකඟතාවකට පැමිණීමේදී වැදගත් කරුණක් ලෙස සැලකේ.

දිවයින වටා සක්‍රීය තත්ත්වයක් ගැන කාලගුණයෙන් ‍රතු නිවේදනයක් - හෙට උදේ 7 දක්වා වලංගුයි

එම ගැටුම හේතුවෙන් ලෝකයේ ප්‍රධාන බලශක්ති අපනයන මාර්ගයක් වන හෝමූස් සමුද්‍ර සන්ධිය හරහා සිදුවන නාවික ගමනාගමනය දැඩි ලෙස සීමා වී තිබේ.

නම හෙළි කිරීමට අකමැති වූ එක්සත් ජනපද නිලධාරියෙකු සිකුරාදා පැවසුවේ ඉරානය සහ ඕමානය අතර ඉක්මනින් එකඟතාවක් ඇති වනු ඇතැයි වොෂින්ටනය අපේක්ෂා කරන බවත්, එමගින් සාමාන්‍ය තෙල් ප්‍රවාහනය යළි ආරම්භ කිරීමට හැකි වනු ඇති බවත්ය.

ඉරානයේ කොන්දේසි ඉරාන විදේශ අමාත්‍ය අබ්බාස් අරක්චි පැවසුවේ හෝමූස් සමුද්‍ර සන්ධිය හරහා නව නාවික මාර්ගයක් සම්බන්ධයෙන් ඉරානය සහ ඕමානය “ඉතා ආසන්න” එකඟතාවකට පැමිණ ඇති බවයි.

ඉරානයේ ඉහළම ජාතික ආරක්ෂක ආයතනයේ ලේකම් මොහොමඩ් බකර් සොල්කද්ර් සඳහන් කළේ, එක්සත් ජනපදය විසින් ඉරානයට එල්ල කරන තර්ජන අවසන් කිරීම,

ඉරානයට සහ එහි ලෙබනන්, පලස්තීන, යේමන සහ ඉරාක සහචරයින්ට එරෙහි ප්‍රහාර නතර කිරීම, ඉරානයට පනවා ඇති අවහිර කිරීම් සහ සම්බාධක ඉවත් කිරීම මෙන්ම ඉරාන වත්කම් නිදහස් කිරීම වැනි කරුණු ද ඉරානයේ ඉල්ලීම් අතර වන බවයි.

ඕමානයෙන් ධනාත්මක ප්‍රතිචාර හෝමූස් සමුද්‍ර සන්ධිය හරහා ගමන් කරන නෞකාවලට එල්ල වූ බව කියන නැවත නැවතත් සිදුවන ප්‍රහාර ඕමානය හෙළා දුටුවේය.

කෙසේ වෙතත්, එම ප්‍රහාර සඳහා කිසිදු පාර්ශ්වයකට සෘජුවම දොස් පැවරීමෙන් එය වැළකී සිටියේය. හෝමූස් හරහා නාවික ගමනාගමනය සඳහා නව විධිවිධාන සම්බන්ධයෙන් ඉරානය සමඟ පැවැත්වෙන සාකච්ඡා “ධනාත්මක සහ ඵලදායී” බව ඕමාන විදේශ අමාත්‍යාංශය පැවසීය.

සියලු පාර්ශ්වයන්ගේ අවශ්‍යතා සැලකිල්ලට ගනිමින් සිදුවන සාකච්ඡාවල ප්‍රගතියට බාධා කළ හැකි ක්‍රියාමාර්ගවලින් වැළකී සිටීම වැදගත් බවද ඕමානය අවධාරණය කළේය.

.

එක්සත් අරාබි එමීර් රාජ්‍යයේ නෞකාවකට ප්‍රහාරයක් මේ අතර, එක්සත් අරාබි එමීර් රාජ්‍යය පැවසුවේ එරට රාජ්‍ය තෙල් සමාගමකට අනුබද්ධ නෞකාවකට හෝමූස් සමුද්‍ර සන්ධිය හරහා යාත්‍රා කරමින් සිටියදී මිසයිල ප්‍රහාරයක් එල්ල වූ බවයි.

මෙම නවතම ප්‍රහාරයෙන් කිසිවෙකුට තුවාල සිදුවී නොමැති බව සඳහන් විය. එක්සත් රාජධානියේ සමුද්‍රීය වෙළඳ මෙහෙයුම් ආයතනය (UKMTO) පැවසුවේ හඳුනා නොගත් ප්‍රක්ෂේපණයකට හසුවීමෙන් නෞකාවක ගින්නක් හටගත් නමුත් එය පසුව පාලනය කළ බවයි.

එම සිද්ධියෙන් සැලකිය යුතු පාරිසරික හානියක් වාර්තා වී නොමැති බවද එම ආයතනය සඳහන් කළේය. මෙම සිද්ධිය සම්බන්ධයෙන් ඉරාන බලධාරීන්ගෙන් වහාම ප්‍රතිචාරයක් ලැබී නොතිබුණි.

ගිවිසුම පිළිබඳ අවිනිශ්චිතතාව මෑත සති කිහිපය තුළ ට්‍රම්ප් පරිපාලනය හෝමූස් සමුද්‍ර සන්ධිය යළි විවෘත කිරීම සඳහා ගිවිසුමක් ඇති කර ගැනීමේ හැකියාව පිළිබඳව කිහිපවරක්ම ඉඟි කර තිබේ.

එහෙත් එවැනි සාකච්ඡා සිදුවෙමින් පවතින බව ඉරානය ප්‍රතික්ෂේප කර ඇත. නම හෙළි නොකළ එක්සත් ජනපද නිලධාරියා පැවසුවේ, වාණිජ නෞකා බාධාවකින් තොරව යළි ගමන් කිරීම සඳහා එකඟතාව ප්‍රකාශයට පත් කළ පසු එක්සත් ජනපදය ඉරාන වරාය අවහිර කිරීම ඉවත් කිරීමට සූදානම් බවයි.

කෙසේ වෙතත්, එක්සත් ජනපදයේ ක්‍රියාමාර්ග ඉරානය විසින් තම කැපවීම් ක්‍රියාත්මක කිරීම සමඟ සම්බන්ධ වනු ඇති බවද ඔහු සඳහන් කළේය.

වත්මන් අවහිර කිරීම ආරම්භ වූ දා සිට මානුෂීය ආධාර රැගෙන යන නෞකා 30කට වැඩි ප්‍රමාණයකට අවසර ලබා දී ඇති බව එක්සත් ජනපද මධ්‍යම අණදෙන මූලස්ථානය  පැවසීය.

එමෙන්ම එක්සත් ජනපද හමුදා විසින් නෞකා 53ක් ආපසු හරවා යවා ඇති අතර, නෞකා දෙකක් අක්‍රිය කර තවත් නෞකා දෙකකට ගොඩවී ඇති බවද එය සඳහන් කළේය.

යුද්ධයෙන් ඉරානයට එල්ල වන ආර්ථික පීඩනය පෙබරවාරි මාසයේ ගැටුම ආරම්භ වූ දා සිට ඉරානය තුළ ආහාර සහ අනෙකුත් අත්‍යවශ්‍ය භාණ්ඩවල මිල ගණන් වේගයෙන් ඉහළ ගොස් තිබේ.

සෙනසුරාදා පැවති මාධ්‍ය හමුවකදී ඉරාන ජනාධිපති මසූඩ් පෙසෙෂ්කියන්, අත්‍යවශ්‍ය භාණ්ඩ ආනයනය කිරීමේදී ඇති වී තිබෙන දුෂ්කරතා සම්බන්ධයෙන් එක්සත් ජනපදයට දොස් පැවරීය.

මේ අතර, ඉරාන විප්ලවීය ආරක්ෂක බලකාය පැවසුවේ හෝමූස් සමුද්‍ර සන්ධිය යළි විවෘත කිරීම රඳා පවතින්නේ වොෂින්ටනය ඉරානයේ කොන්දේසි පිළිගැනීම මත බවයි. එමෙන්ම එය ඉරානය සහ ඕමානය අතර පැවැත්වෙන සාකච්ඡාවලට සෘජුව සම්බන්ධ නොවන බවද එය අවධාරණය කළේය.

ඒ අනුව, ඉරානය සහ ඕමානය අතර නාවික ගමනාගමනය සම්බන්ධයෙන් එකඟතාවක් ඇතිවීමේ ලකුණු පෙනෙන්නට තිබුණද, හෝමූස් සමුද්‍ර සන්ධිය සම්පූර්ණයෙන් යළි විවෘත කිරීම සඳහා ඉරානය සහ එක්සත් ජනපදය අතර පවතින දේශපාලන හා ආරක්ෂක ගැටලු විසඳීම තවදුරටත් ප්‍රධාන බාධකයක් වී තිබේ.

කෙසේවෙතත් අමෙරිකානු ජනාධිපති ඩොනල්ඩ් ට්‍රම්ප් සඳහන් කළේ තමන් ඉරානය සමඟ දැඩිව මැදිහත් නොවී, ඔවුන්ගේ ආර්ථික පීඩනය දෙස බලා සිටින බවය.

ඉරානයේ කොන්දේසි-

ඇමෙරිකානු ප්‍රහාරවලින් සිදු වූ හානියට වන්දි ගෙවීම. ඉරානයට එරෙහි තර්ජන සහ ඉරාන හිතවාදී පාර්ශ්වයන්ට (ලෙබනනය, පලස්තීනය, යේමනය, ඉරාකය) එල්ල කරන ප්‍රහාර නැවැත්වීම.

පර්සියානු ගල්ෆ් කලාපයේ ඇමෙරිකානු නාවික වැටලීම් නැවැත්වීම, සම්බාධක ඉවත් කිරීම සහ අත්හිටුවා ඇති ඉරාන දේපළ නිදහස් කිරීම.