බිලියන 2කගේ පැවැත්මට තර්ජනයක්: හිමාලයේ ග්ලැසියර දියවීම හමුවේ එක්සත් ජාතීන්ගෙන් දැඩි අවවාද

චීන දේශසීමාව ආසන්නයේ ඇති වූ දරුණු ගංවතුර තත්ත්වයෙන් පසු අතුරුදහන් වූ දහස් ගණනක් සොයා ගලවා ගැනීමේ මෙහෙයුම් ක්‍රියාත්මක වෙමින් පවතින අතර, ගෝලීය උණුසුම හේතුවෙන් හිමාල කලාපයට එල්ල වන අවදානම තවදුරටත් ඉහළ යමින් පවතින බව නේපාල විදේශ අමාත්‍යවරයා සහ එක්සත් ජාතීන්ගේ දේශගුණික ප්‍රධානියා අනතුරු අඟවා තිබේ.

බදාදා ඉහළ උන්නතාංශයක පිහිටි දේශසීමා ප්‍රදේශයක සිදුවූ මෙම ව්‍යසනය ග්ලැසියරයක් කඩා වැටීමෙන් ඇති වූ බවත්, එහිදී විශාල සුන්බුන් ප්‍රමාණයක් පහළට ගලා ආ බවත් එක්සත් ජනපද භූ විද්‍යා සමීක්ෂණ ආයතනය පවසයි. එම සිදුවීමෙන් පුද්ගලයන් 3,000කට ආසන්න පිරිසක් අතුරුදහන් වී ඇති අතර, මරණ 682ක් වාර්තා වී තිබේ.

ග්ලැසියර කඩා වැටීමට නිශ්චිත හේතුව මෙතෙක් තහවුරු වී නොමැති නමුත්, දේශගුණික විපර්යාස හේතුවෙන් ලොව පුරා ග්ලැසියර වේගයෙන් දියවීම මෙවැනි ව්‍යසන ඇතිවීමේ අවදානම ඉහළ නංවන බව විශේෂඥයෝ පෙන්වා දෙති. නේපාල විදේශ අමාත්‍ය ෂිසීර් ඛනාල් පැවසුවේ චීන විදේශ අමාත්‍ය වැන්ග් යී සමඟ දුරකථන සංවාදයක නිරත වූ බවත්, දෙරට අතර “තත්‍ය කාලීන ජල විද්‍යාත්මක දත්ත” හුවමාරුව තවදුරටත් වැඩි කිරීමට එකඟ වූ බවත්ය.

ලංකාවම බයෙන් හිටපු විනාසේ වෙන්න ද යන්නේ? ශ්‍රී ලංකාව ආසන්නයේ ඇති ඉරාන නෞකා ගැන රජයෙන් දැනුම්දීමක්

චීන විදේශ අමාත්‍යාංශය නිකුත් කළ නිවේදනයකට අනුව, වැන්ග් යී සඳහන් කර ඇත්තේ ආපදාවට ලක්වූ ප්‍රදේශවල ඡායාරූප, චන්ද්‍රිකා දත්ත සහ ජල විද්‍යාත්මක තොරතුරු මෙන්ම උඩුගං ප්‍රදේශවල ඇති බාධක විල් පිළිබඳ පූර්ව අනතුරු ඇඟවීම් ඇතුළු වැදගත් තොරතුරු නේපාලය සමඟ බෙදාගෙන ඇති බවයි. “චීනය සහ නේපාලය කඳු සහ ගංගා මගින් සම්බන්ධ වී ඇති අතර පොදු ඉරණමක් බෙදා ගනී,” යනුවෙන් වැන්ග් යී ප්‍රකාශ කර තිබේ. හිමාල පරිසර පද්ධතියේ වෙනස්වන ස්වභාවය සහ එම වෙනස්කම් හේතුවෙන් ඇතිවන අවදානම් පිළිබඳව නේපාලයට වැඩිදුර පර්යේෂණ අවශ්‍ය බව ඛනාල් මහතා මීට පෙර මාධ්‍යවේදීන් හමුවේ සඳහන් කර තිබුණි.

එම අවදානම් නේපාලයේ සහ පහළ ප්‍රදේශවල ජනතාවට පමණක් නොව, නේපාලයේ උතුරු අසල්වැසියා වන චීනයට ද බලපාන බව ඔහු පෙන්වා දී තිබේ. වේගයෙන් දියවන හිමාල ග්ලැසියර බිලියන දෙකකට ආසන්න ජනතාවකට අත්‍යවශ්‍ය ජල සම්පත සපයන හිමාලයානු ග්ලැසියර, පෘථිවියේ උෂ්ණත්වය ඉහළ යාමත් සමඟ වේගයෙන් දියවෙමින් පවතී. එම තත්ත්වය හේතුවෙන් කඳුකර ප්‍රදේශවල ජනතාව අනපේක්ෂිත හා විශාල වියදම් සහිත ස්වාභාවික ආපදාවලට වැඩි වශයෙන් නිරාවරණය වෙමින් සිටිති.

දේශගුණික විපර්යාසයට මුහුණ දීම සඳහා ජාත්‍යන්තර මට්ටමේ කඩිනම් ක්‍රියාමාර්ග අවශ්‍ය බව නේපාල විදේශ අමාත්‍යවරයා අවධාරණය කළේය. “නේපාලය ගෝලීය හරිතාගාර වායු විමෝචනයෙන් සියයට 0.01කටත් අඩු ප්‍රමාණයකට දායක වන නමුත්, වෙනස්වන දේශගුණයේ සහ එහි බලපෑම්වල ප්‍රධාන ගොදුරක් බවට නේපාල ජනතාව පත්ව සිටිනවා,” යනුවෙන් ඔහු පැවසීය.

හිමාලයානු පරිසර පද්ධතිය ආරක්ෂා කිරීම සඳහා එක්ව කටයුතු කරන ලෙස ද ඔහු ජාත්‍යන්තර ප්‍රජාවගෙන් ඉල්ලා සිටියේය. මේ අතර, එක්සත් ජාතීන්ගේ දේශගුණික ප්‍රධානී සයිමන් ස්ටීල් පැවසුවේ හදිසි ග්ලැසියර කඩා වැටීම් සහ ගංවතුර, කඳුකර පරිසර පද්ධති කෙතරම් අවදානමට ලක්විය හැකිද යන්න පිළිබඳ “විනාශකාරී මතක් කිරීමක්” බවයි.

මිනිස් ක්‍රියාකාරකම් හේතුවෙන් පෘථිවිය උණුසුම් වීමත් සමඟ මෙවැනි ව්‍යසන ලොව පුරා වඩාත් නිරන්තරව හා දරුණු ලෙස සිදුවන බවත්, එහි බලපෑම බොහෝ විට අවදානමට ලක්ව ඇති ප්‍රජාවන්ට දැඩි ලෙස දැනෙන බවත් ස්ටීල් මහතා පෙන්වා දී තිබේ. ග්ලැසියර සහ ස්ථිර හිම දියවීම හේතුවෙන් කඳු බෑවුම්වල ස්ථාවරත්වය දුර්වල විය හැකි අතර, එමඟින් නායයෑම් ඇතුළු විවිධ ස්වාභාවික උපද්‍රව ඇතිවීමේ අවදානම ද ඉහළ යන බව විශේෂඥයෝ පෙන්වා දෙති.