ඇත්තටම යුද්ධයෙන් දිනන්නේ චීනයද? යුද්ධයේ සැබෑ ජයග්‍රාහකයා ගැන හෙළිදරව්ව මෙන්න

ලෝකයේ විවිධ යුද්ධ හා භූ-දේශපාලන ගැටුම් දිගහැරෙමින් තිබියදී චීනය සෘජු මැදිහත්වීමෙන් වැළකී සිටීම කෙරෙහි විශේෂ අවධානයක් යොමුව තිබේ.

1990 දශකයට පෙර ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය සහ සෝවියට් සමාජවාදී සමුහාණ්ඩුව අතර සීතල යුද්ධයක් පැවතුණි. එම කාලය තුළ අනෙක් රටවල යුදමය තත්ත්වයන් ඇතිවූ අතර, එම බලවතුන් දෙදෙනාම ඒවාට දේශපාලනික හා යුදමය සහාය ලබා දුන්හ.

නමුත් කිසිදු අවස්ථාවක ඇමරිකාව හෝ සෝවියට් රුසියාව ඍජුව යුද වැදීම සිදු නොවීය. අද වන විට ලෝක බල තුලනය වෙනස් වී ඇති අතර ඇමරිකාව සහ චීනය ලෝක බලවතුන් ලෙස නව බල කේන්ද්‍ර නිර්මාණය කරමින් සිටිති. බටහිර රටවල් සහ එක්සත් ජනපදය විවිධ ගැටුම්වලට සම්බන්ධ වන අතර, චීනය බොහෝ අවස්ථාවලදී “ඉවත්ව සිටීමේ” (non-intervention) ප්‍රතිපත්තියක් අනුගමනය කරමින් සිටී.

විශේෂඥයන් පෙන්වා දෙන්නේ මෙම උපාය මාර්ගය මගින් චීනයට කෙටි කාලීනව පමණක් නොව දිගු කාලීනවද විශාල භූ-දේශපාලන සහ ආර්ථික වාසි හිමිවිය හැකි බවයි.

යුද්ධ හේතුවෙන් තෙල් මිල, සැපයුම් මාර්ග සහ ගෝලීය වෙළඳාම අස්ථාවර වන අවස්ථාවලදී චීනය බොහෝවිට සෘජු හා අඩු වියදම් බලශක්ති මාර්ග ආරක්ෂා කරගනිමින් තම ආර්ථික ස්ථාවරත්වය තහවුරු කරගනී.

ඒ අතර, බටහිර රටවල් යුද ගැටුම්වලට අවධානය යොමු කරන අතරතුර චීනය ආසියාව, අප්‍රිකාව සහ මැදපෙරදිග ප්‍රදේශවල තම ආර්ථික හා ආයෝජන බලපෑම ව්‍යාප්ත කරමින් සිටින බවද විශ්ලේෂකයෝ පවසති.

කෙසේ වෙතත්, මෙම “ඉවත්ව සිටීමේ වාසිය” සම්පූර්ණයෙන්ම අවදානම් රහිත නොවන බවද ඔවුහු අවධාරණය කරති. ගෝලීය අස්ථාවරත්වය වැඩිවීම, වෙළඳ මාර්ග අවදානමට ලක්වීම සහ බලශක්ති සැපයුම් අර්බුද වැනි කරුණු චීනයටද බලපෑම් කළ හැකි බව සඳහන් වේ.

එසේ වුවද, වර්තමාන භූ-දේශපාලන තත්ත්වය තුළ චීනය “යුද්ධයෙන් ඉවත්ව සිටින නමුත් ප්‍රතිලාභ ලබන ප්‍රධාන බලවතෙකු” ලෙස ඉදිරියට පැමිණෙමින් සිටින බව දේශපාලන විශේෂඥයෝ පවසති.